ต้นไม้ทนแดด กับต้นปักษาสวรรค์

ต้นไม้ทนแดด กับต้นปักษาสวรรค์
ต้นไม้ทนแดด กับต้นปักษาสวรรค์

ต้นไม้ทนแดด กับต้นปักษาสวรรค์

ต้นไม้ทนแดด กับต้นปักษาสวรรค์ (Bird of Paradise) เป็นพืชดอกเขตร้อนประเภทหนึ่งที่มีดอกทั้งปี นิยมใช้ตัดดอก หรือปลูกเอาไว้สำหรับเพื่อการประดับ ประดาสถานที่ตกแต่งสวน ความสวยสดงดงามของไม้อกที่โด่งดังเรียงนามเพราะแบบนี้ เป็นที่พอใจคนที่รักดอกไม้มามากมายถัดมากแล้ว เพราะคุณลักษณะเด่นของดอกเมื่อเวลาบานเต็มกำลัง จะมีลักษณะเหมือนนกเกาะที่ก้านดอกหรือกาบดอก บางคนก็จินตนาการมองเห็นเป็นนกที่กำลังบินอยู่บนฟ้า บ้างก็มองเห็นเป็นหัวนกที่มีหงอนหรือลักษณะผู้กระทำรีดนิ้วมือของหญิงสาวด้วยลีลาที่อ่อนช้อย สุดแล้วแต่สายตาของแต่ละท่านที่จินตนาการต่างๆนาๆ

แม้กระนั้นก็ยังมีคนอีกเป็นจำนวนมากยังงงเต็กรวมทั้งรู้ผิดรู้สึกว่าต้นปักษาสวรรค์เป็นพืชดอกแบบเดียวกันกับธรรมรักษา(ก้ามกุ้ง ก้ามกั้ง รวมทั้งก้ามปู;Heliconia)ด้วยเหตุว่ามีลักษณะดอกคล้ายกัน ถ้าเกิดไตร่ตรองในทางของความงดงาม ดอกธรรมรักษานั้นสู้ต้นปักษาสวรรค์มิได้ ราคาก็ถูกกว่า การปลูก การอุปถัมภ์ค้ำชูแล้วก็การขยายพันธุ์ก็ทำเป็นง่ายดายกว่า ซึ่งตรงจุดนี้ก็ต้องการให้ทุกคนทำความเข้าใจเสียใหม่ให้ถูกตรงกันเป็น “ต้นปักษาสวรรค์” ต้นไม้แต่งรั้วบ้าน

เป็นพืชที่อยู่ในสกุล (Family) Strelitziaceae สกุล (genus) Strelitzia (พืชในสกุลนี้แล้วก็กล้วยพัดด้วย) ซึ่งต่างกับธรรมรักษาที่อยู่ในตระกูล Heliconiaceae สกุล Heliconia สมัยเก่าพืชทั้งยังสามประเภทหมายถึงต้นปักษาสวรรค์ กล้วยพัด และก็ธรรมรักษา จะอยู่ในสกุลเดียวกวันเป็น Musaceae อีกทั้งต้นปักษาสวรรค์รวมทั้งธรรมรักษาสามารถแบ่งย่อยเป็นจำพวก (species) ได้อีกซึ่งขณะนี้จะเอ๋ยถึงเฉพาะจำพวกของต้นปักษาสวรรค์เพียงแค่นั้น

ก่อนจะเสนอแนะเนื้อหาให้ลึกลงไปถึงประเภทของต้นปักษาสวรรค์ พวกเรามาทำความรู้จักกับพืชดอกเขตร้อนที่มีชื่ออันเพราะว่า “ต้นปักษาสวรรค์” กันพื้นฐานก่อน HOME

“ต้นปักษาสวรรค์” มีชื่อสามัญว่า Bird of Paradise มีถิ่นเกิดในแอฟริกาใต้ ต้นปักษาสวรรค์มีอยู่หลายประเภท แม้กระนั้นที่นิยมนำมาปลูกกันมากมายมี 2 ประเภทเป็น Strelitzia reginae (ดอกสีส้ม) แล้วก็ Strelitzia Nicolai (ดอกสีขาว)

ลักษณะทางวิชาพฤกษศาสตร์

ลักษณะต้น มี 2 จำพวกเป็น

  1. ประเภทที่ไม่มีลำต้นอยู่เหนือพื้นดิน ต้นเป็นหัวหรือเหง้าเจริญรุ่งเรืองอยู่ใต้ดิน มีแม้กระนั้นก้านใบแล้วก็ตัวใบโผล่ขึ้นมาเพียงแค่นั้น ก้านใบมีสีแดงคล้ำ โผล่ขึ้นมาเหนือดิน ใบเป็นใบโดดเดี่ยว มีอิสรภาพแต่ว่ามักจับกลุ่มกันขึ้นเป็นกอ สูงโดยประมาณ 5-6 ฟุต อย่างเช่น Strelitzia reginae, Strelitzia parvifolia ฯลฯ
  2. จำพวกที่มีลำต้นอยู่เหนือพื้นดินเห็นได้ชัดเจน มีลำต้นสูง ใบเหมือนกล้วยพัด บางประเภทมากถึง 30 ฟุต ใบยาว 6 ฟุต จำพวกนี้ในประเทศไทยช่วงนี้ที่มีต้นใหญ่ๆแล้วก็มีดอกหาดูได้ยาก ดังเช่นว่า Strelitzia Nicolai, Strelitzia alba ฯลฯ

ใบ มีสีเขียวเข้ม เนื้อใบเปราะแข็งกระด้าง มีเส้นใบย่อยขวางกับใบเป็นเส้นบรรทัดตามแนวเฉ ใบรูปรีขอบขนาน ปลายใบแหลม ขอบใบเรียบสะอาดไม่มีจะ โคนใบเรียวสอบเข้าพบก้านใบ ก้านใบในช่วงต่อรับจากใบเป็นก้านมนกลม ในตอนเหนือดินราว 1 ฟุต ก้านใบจะแผ่แบนโค้งเข้าพบกันเป็นลักษณะกาบ ก้านใบยาวราว 2-3 ฟุต ตอนใบยาวราว 1-2 ฟุต ขนาดใบกว้างราวๆ 3-4 นิ้ว

ดอก ต้นปักษาสวรรค์จะเริ่มให้ดอกเมื่ออายุโดยประมาณ 3-6 ปี แต่ว่าจะไม่มีดอกจนตราบเท่ามีใบอย่างน้อยที่สุดปริมาณ 10 ใบ เมื่อมีดอกต้นปักษาสวรรค์จะแทงก้านดอกเป็นลำกลมขึ้นมาจากกาบโคนใบ สูงมาเหนือกอดอกออกเป็นช่อในส่วนปลายของก้านดอก ดอกต้นปักษาสวรรค์ช่อหนึ่งๆจะมีดอกรวมอยู่ในกาบรองดอกเดียวกันตั้งแต่ 3-7 ดอก กาบรองดอกมีลักษณะเหมือนกาบของปลี บ้าน

สีของดอกแล้วก็กาบรองดอกนี้ในแต่ละจำพวกจะมีสีที่ไม่เหมือนกันออกไป ในดอกหนึ่งๆมีกลีบดอกไม้รูปใบหอกปลายแหลม 3 กลีบ กลีบหนึ่งๆยาวโดยประมาณ 2.5-3 นิ้ว บ้านสองชั้น เกสรตัวผู้มีลักษณะเหมือนลูกศรตอนท้ายสุดของท่อเกสรตัวผู้เป็นส่วนของเกสรตัวเมียซึ่งมีสีน้ำตาลอ่อนดูเหมือนรูปแบบของส่วนแหลมที่สุดของปลายลูกศรนั่นเอง ดอกต้นปักษาสวรรค์ ช่อหนึ่งๆเมื่อบานเต็มกำลังจะยาวได้ตั้งแต่ 4-8 นิ้ว ลักษณะการบานของต้นปักษาสวรรค์เหมือนนกเกาะหรือรูปแบบของผู้กระทำรีดนิ้วมือ ดอกจะบานจากโคนไปพบปลาย

เม็ด กลม เปลือกครึ้ม ผิวเรียบวาว

การขยายพันธุ์ แยกหน่อหรือเพาะจากเม็ด (หากปรารถนาปริมาณต้นมากมาย) กรรมวิธีให้เม็ดผลิออกเร็วขึ้น โดยการนำเม็ดแช่น้ำร้อน 100°c ตรงเวลา 1 วัน ก่อนนำไปปลูก 7-10 วัน Phuket Villas

ภาวะลมฟ้าอากาศที่ถูกใจ ต้นปักษาสวรรค์ถูกใจขึ้นในที่ที่โล่งแจ้ง ปรารถนาแสงสว่างมากมายตลอดวัน ลมสงบอยากได้น้ำในจำนวนที่เหมาะเจาะเจริญวัยได้ดิบได้ดีในดินร่วนซุยผสมทรายที่มีการระบายน้ำดี แล้วก็ดินที่มีปุ๋ยอินทรีย์ ยกตัวอย่างเช่น ปุ๋ยหมักหรือปุ๋ยคอก

ต้นไม้ทนแดด กับต้นปักษาสวรรค์

จำพวกของต้นปักษาสวรรค์

  1. Strelitzia augusta เป็นจำพวกที่มีลำต้นสูงจากพื้นดินเหมือนกล้วยพัด (Ravenala) ลำต้นสูง 18-20 ฟุต หรือบางต้นมากถึง 300 ฟุต ใบยาว 4-6 ฟุต ใบกล้วยมักแตกเป็นริ้ว เพราะว่าถูกลมพัดตีใบแตก ช่อดอกใหญ่สั้น ติดกาบใบติดลำต้น มีกาบช่อดอกที่เรียกว่าbract หรือ spath .ใหญ่แข็งข้างในมีดอกสีขาว
  2. Strelitzia caudata เป็นพืชท้องถิ่นของประเทศรัสเซียรวมทั้งทวีปแอฟริกาใต้ ลักษณะลำต้นคล้ายกับ S.augusta แต่ว่ากาบดอกมีสีชมพู ด้านในมีดอกสีขาว
  3. Strelitzia Nicolai ลำต้นสูงเหมือน S.augusta แล้วก็ S.caudata แต่ว่ามีกาบดอกสีแดง กลีบดอกไม้สีน้ำเงินอ่อนผสมขาว ช่อดอกค่อนข้างจะใหญ่
  4. Strelitzia alba จำพวกนี้มีขนาดกอสูงได้ถึง 10 เมตรทีเดียวแต่ว่าช่อดอกกลับเล็กเล็กน้อย ดอกเป็นสีเหลืองอ่อนๆแทบขาว กาบรองดอกเป็นสีขาวซีดๆ
  5. Strelitzia parvifolia ขึ้นเป็นกอใหญ่ กอไม่สูงมากสักเท่าไรนักราว 4 ฟุต ไม่มีลำต้นสูงพ้นพื้นดิน ใบกลมเหมือนกก ก้านดอกยาวยกตั้งชันขึ้นทำให้ดอกดูเด่น กาบดอกสีเหลืองตัวดอกสีเหลืองม่วง มียอดกลีบดอกไม้สีน้ำเงิน
  6. Strelitzia reginae เป็นพวกที่ไม่มีลำต้น แตกกอได้ดิบได้ดี ก้านใบยาว ตัวใบกว้างมน ขอบของใบห่อเข้าข้างในบางส่วน กอสูงราวๆ 3-5 ฟุต เจริญวัยช้า กาบใบมีสีเทาผสมเขียวแล้วก็ชมพูอ่อนๆใบครึ้มเป็นเงาเส้นกึ่งกลางใบมีสีแดงหรือชมพูอ่อนๆดอกยกขึ้น มีก้านดอกยาว มักเป็นช่อดอกเดียวหรือมีสองดอกอยู่บนก้านเดียวกัน กลีบเป็นรูปเรือ สีส้มแก่ผสมม่วง กลีบในสีส้ม ปลายกลีบแหลมมีสีน้ำเงิน เมื่อเวลาบานเต็มกำลังเหมือนนกเกาะที่ก้านดอกหรือที่กาบดอก Phuket Villas
  7. Strelitzia kewensis เป็นประเภทลูกผสมระหว่าง S.reginae กับ S.augusta ดอกมีสีเหลืองอ่อน ที่โคนกลีบสีชมพูอ่อน

ต้นปักษาสวรรค์เป็นพืชที่มีความงามโดยยิ่งไปกว่านั้นดอกจะมองคล้ายกับนกที่กำลังบินอยู่บนฟ้า พวกเราจะปลูกไว้เพื่อดูดอกของมันโดยเฉพาะอย่างยิ่ง ใบมีสีเขียวเข้ม ลักษณะรูปใข่ แต่ว่าช่วงปลายใบจะเรียวแหลมคล้ายกับหอก ใบยาวราวๆ 12-16 นิ้ว ตั้งอยู่บนก้านใบที่แข็งแรงยาวโดยประมาณ 17-18 นิ้ว นิยมนำมาปลูกในสวนหย่อมหรือแนวรั้วบ้าน ความคงทนก็เลยไม่จำเป็นที่จะต้องดูแลมากมายฯลฯไม้เลี้ยงง่ายรวมทั้งอยากแสงตะวันทั้งวัน บ้าน

ต้นปักษาสวรรค์ เป็นพืชมีดอก ดอกบางทีก็อาจจะออกเป็นดอกคนเดียว หรือเป็นช่อ ดอกออกมาจากโคนกาบใบ ก้านช่อดอกกลม มีกาบรองดอกรูปเรือรองรับดอกย่อย มีดอกทั้งปี ดอกเมื่อเวลาบานสุดกำลัง จะมีลักษณะเหมือนนกเกาะที่ก้านดอกหรือกาบดอก ถูกใจดินร่วนซุยคละเคล้าทราย ระบายน้ำก้าวหน้า ความชุ่มชื้นสูง แดดรำไร มีดอกได้ดิบได้ดีที่มีอากาศเย็น นิยมใช้ตัดดอก หรือปลูกสำหรับประดับสถานที่ตกแต่งสวน

ลักษณะทางวิชาพฤกษศาสตร์

ต้นปักษาสวรรค์มีใบเป็นใบคนเดียว รูปหอกปนขอบขนาน เหมือนใบกล้วย ปลายใบแหลม วัวนมนถึงสอบ ขอบเรียบกว้าง 10 – 15 เซนติเมตร ยาว 30 – 60 เซนติเมตร ก้านใบยาว 30 -60 เซนติเมตร รอบๆช่วงต่อกับแผ่นใบกลมมน โคนก้านใบแผ่แบนเป็นกาบโอบรอบต้น จะเริ่มให้ดอกเมื่ออายุ 3 – 6 ปี ดอกมีทรงเหมือนนกที่กำลังกางปีก บางทีก็อาจจะออกเป็นดอกคนเดียว หรือเป็นช่อโดยประมาณ 3 -7 ดอก ออกมาจากโคนกาบใบ ก้านช่อดอกกลม Phuket Villas

มีกาบรองดอกรูปเรือรองรับดอกย่อย แต่ละดอกมีกลีบเลี้ยงรูปหอกแคบยาว 3 กลีบ แล้วก็กลีบรูปลูกศร 2 กลีบ ส่วนปลายกลีบห่อชิดกัน มีเกสรเพศผู้และก็เพศภรรยาอยู่ข้างใน ช่วงท้ายสุดของลูกศรมียอดเกสรเพศเมียสีน้ำตาลยื่นออกมา เมื่อดอกบานสุดกำลังมีความยาว 8 – 12 เซนติเมตร ทยอยบานจากโคนช่อไปปลายช่อ ผลมีรูปรี จะแห้งและก็แตก ข้างในมีเม็ด 3 เม็ด รูปกลม มีเปลือกดกสีดำ
แก้การปลูกเลี้ยง